Biến thể này được phát hiện lần đầu tại Nam Phi vào tháng 11/2024, sau đó nhanh chóng được ghi nhận tại nhiều quốc gia trên thế giới. Theo CDC Hoa Kỳ, BA.3.2 đã xuất hiện ở hơn 23 quốc gia và một số tiểu bang của Hoa Kỳ. Biến thể này lây lan mạnh hơn ở các quốc gia châu Âu như Đan Mạch, Đức, Hà Lan…, phản ánh khả năng thích nghi và lây truyền hiệu quả trong cộng đồng.
Dù vậy, theo đánh giá từ các cơ quan y tế như Tổ chức Y tế thế giới (WHO) và CDC, hiện chưa có bằng chứng rõ ràng cho thấy BA.3.2 gây bệnh nặng hơn so với các biến thể Omicron trước đó.
Tuy nhiên, sự gia tăng số ca nhiễm tại nhiều khu vực cho thấy biến thể này có thể góp phần duy trì chuỗi lây nhiễm trong cộng đồng, đặc biệt ở những nơi có miễn dịch suy giảm hoặc tỷ lệ tiêm nhắc lại chưa cao. Điều này đặt ra yêu cầu tiếp tục theo dõi chặt chẽ, đồng thời duy trì các biện pháp phòng bệnh chủ động nhằm hạn chế nguy cơ bùng phát dịch.
1. Tại sao lại gọi là biến thể "Ve sầu"?
Tên gọi “Ve sầu” (Cicada) không phải là tên khoa học chính thức của biến thể BA.3.2 của Covid-19, mà là cách gọi mang tính hình tượng trong truyền thông. Sở dĩ có tên này là vì đặc điểm xuất hiện của biến thể này tương tự loài ve sầu. Ve sầu là loài có thể ẩn mình dưới lòng đất trong thời gian dài rồi bất ngờ xuất hiện, BA.3.2 được cho là bắt nguồn từ một dòng virus cũ gần như đã biến mất, sau đó quay trở lại dưới một dạng mới với nhiều thay đổi đáng kể. Chính vì vậy, biến thể này được gọi là “biến thể Ve sầu”.
2. Khả năng lây lan lẩn tránh miễn dịch
Các nghiên cứu hiện nay cho thấy biến thể Ve sầu mới của Covid-19 có khả năng lây lan từ người sang người tương tự các biến thể phụ Omicron gần đây. Virus truyền qua không khí khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện, đặc biệt dễ lây ở không gian kín, đông người và kém thông khí như xe buýt hoặc phòng nhỏ. Mặc dù cơ chế lây lan không thay đổi, các đột biến trên BA.3.2 giúp virus dễ xâm nhập và lây nhiễm hơn một số biến thể trước đó.
Biến thể này có sự khác biệt di truyền lớn, với khoảng 70 - 75 đột biến trên protein gai, bộ phận giúp virus bám và xâm nhập vào tế bào người. Trong khi đó, các biến thể tiền thân như JN.1 hay LP.8.1 chỉ có khoảng 30 - 40 đột biến ở cùng vị trí. (2)
Những đột biến này khiến hệ miễn dịch khó nhận biết và vô hiệu hóa virus hơn, nghĩa là ngay cả những người đã tiêm vắc xin hoặc từng mắc Covid-19 trước đó vẫn có nguy cơ nhiễm BA.3.2. Tuy nhiên, dữ liệu hiện có cho thấy các loại vắc xin vẫn bảo vệ hiệu quả chống lại bệnh nặng, đặc biệt với những người đã tiêm đầy đủ và đúng lịch.